Professionals voor Maatwerk Multiproblematiek (PMM) ondersteunt jaarlijks vele professionals die vastlopen in hun zoektocht naar passende hulp voor inwoners met complexe problemen. Casussen waarin standaardoplossingen tekortschieten, maar ook waardevolle lessen besloten liggen. De Jaarrapportage systeemleren laat zien welke knelpunten en leerpunten in 2024 uit de casuïstiek naar voren kwamen, en wat er met deze inzichten is gedaan.
PMM gelooft in de kracht van systeemleren: leren van casussen om het systeem te verbeteren waarin problemen ontstaan én opgelost moeten worden. Wat laten deze casussen ons zien over het systeem waarbinnen professionals werken? En wat is er nodig om dat systeem structureel te verbeteren, zodat mensen in vergelijkbare situaties sneller en beter geholpen worden? Door knel- en leerpunten uit de praktijk gericht terug te koppelen aan beleidsmakers, uitvoerders en politici, wil PMM bijdragen aan concrete verbeteringen.
Casuïstiek en leerpunten
In 2024 heeft het Landelijk Maatwerkloket Multiproblematiek van PMM, hét aanspreekpunt voor vastgelopen casussen, 104 casussen afgerond. Vaak speelden er hulpvragen op meerdere leefgebieden tegelijk, met financiële problemen als rode draad. Ruim de helft van de casussen kwam van gemeenten, gevolgd door publieke dienstverleners en zorginstellingen. PMM is gemiddeld acht weken betrokken bij een casus. In totaal bracht PMM meer dan 30 leerpunten onder de aandacht bij de betrokken ministeries en organisaties. Dit leidde tot concrete verbeteringen, zoals bijdragen aan een aangepast handboek voor evacuaties, betere informatievoorziening op websites en aanpassingen in werkprocessen.
Complexe wet- en regelgeving
Een veelvoorkomend knelpunt in de casussen is de complexiteit van wet- en regelgeving. Daardoor verliezen professionals vaak het overzicht. Binnen hun eigen werkveld is dit al lastig, laat staan als er regels veranderen in aangrenzende domeinen. Bovendien geldt: hoe meer organisaties betrokken zijn bij een inwoner, hoe ingewikkelder het wordt. Dat zorgt regelmatig voor onduidelijkheid over wie er aan zet is – de gemeente, een publieke dienstverlener of het ministerie – en maakt het lastig om goed samen te werken.
De rapportage benadrukt ook dat er meer aandacht nodig is voor de randvoorwaarden waarbinnen professionals maatwerk kunnen leveren. Soms stranden maatwerkoplossingen omdat de focus ligt op regels of geld, en minder op wat het oplevert voor de inwoner. PMM onderzoekt daarom samen met publieke dienstverleners, gemeenten en ministeries welke kaders – landelijk én lokaal – er nodig zijn om de uitkomst voor de inwoner zwaarder mee te laten tellen. Binnenkort gaan we hierover in gesprek met netwerkpartners en bevragen we maatwerkprofessionals via een enquête. De uitkomsten nemen we mee in de volgende jaarrapportage, en mogelijk al eerder op de website van PMM.
Ondersteuning Maatwerkloket positief
Professionals geven aan dat ze de ondersteuning vanuit het Landelijk Maatwerkloket Multiproblematiek als prettig en helpend ervaren. In gesprekken met de onderzoekers benoemen zij ook de meerwaarde van het informeel gezag dat het Loket uitstraalt. Die zorgt er volgens hen voor dat er beweging komt in de casussen die nu vastlopen. Dankzij het brede PMM-netwerk weet het Loket snel de juiste partijen aan tafel te krijgen om samen naar een oplossing te zoeken. Ook mooi: indieners geven aan dat ze een casus vaak aangrijpen om er binnen hun eigen organisatie van te leren.
Praktische hulpmiddelen bij casuïstiek
Daarnaast werkte PMM in 2024 aan praktische hulpmiddelen voor professionals. Zo werd onder andere de Principekaart Professionals ontwikkeld, met vijf kernwaarden voor goed maatwerk: menselijkheid, zelfbeschikking, verantwoordelijkheid, billijkheid en doeltreffendheid. Op dit moment werkt PMM aan een vervolgstap: de Memorie van Wetten en Waarden. Dit is een praktische routehulp die professionals helpt om in complexe casussen integrale afwegingen te maken, om zo met elkaar te bepalen welke waarden net iets zwaarder moeten wegen. Deze routehulp wordt de komende maanden getest in de praktijk. De bijbehorende website gaat in het najaar online.
Ook waren er opnieuw intervisiebijeenkomsten - de Bestuurlijke Tafel Casuïstiek - met wethouders uit het sociaal domein. Zij gaan tijdens deze bijeenkomsten met elkaar in gesprek over bestuurlijke dillema’s bij complexe casussen.
PMM blijft nek uitsteken voor professionals in sociaal domein
Professionals zijn onmisbaar om regels en beleid beter te laten aansluiten op de praktijk. In de Kamerbrief van dinsdag 8 juli over de jaarrapportage roept PMM het Rijk, publieke dienstverleners en gemeenten daarom op om te blijven luisteren naar de signalen van professionals. Zij moeten de ruimte krijgen om inwoners écht te helpen, met maatwerk als dat nodig is. Demissionair minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Eddy van Hijum roept – mede namens zijn collega-bewindspersonen – gemeenten en organisaties die nog niet bij PMM zijn aangesloten, op om dat alsnog te doen. ‘Als het PMM-netwerk van aangesloten partijen groeit, vergroot het de effectiviteit en slagkracht. Zodat meer professionals en inwoners in de knel eerder en sneller geholpen zijn.’