Met de beste bedoelingen is de afgelopen decennia een complex sociaal systeem gebouwd. Met wetten die op zichzelf staand vaak goed en helpend zijn, maar die in de praktijk problemen soms eerder groter kunnen maken dan oplossen. In het boekje 'Met hart en ziel én heel veel energie' lees je 9 verhalen uit die dagelijkse praktijk van de maatwerkprofessional. De verhalen zijn niet zozeer bedoeld om die schrijnende situaties onder de aandacht brengen, maar wel om een inkijkje geven in de dagelijkse realiteit van de professionals die deze gezinnen bijstaan. Eén van deze verhalen gaat over Jelmer.
Jelmer is regisseur Sociaal Domein in een kleine gemeente. Zijn gemeente werft op ‘T-shaped professionals’: brede kennis binnen het Sociaal Domein met een expertise op één gebied. Doel van de gemeente is om hierdoor lager in de organisatie beslissingen te kunnen nemen. Als regisseur heeft Jelmer dan ook het mandaat om doorbraken te forceren. Al snel komt hij erachter dat zijn doorbraken ook wel eens tot opgetrokken wenkbrauwen leiden. Is er sprake van een doorbraak of van mogelijke willekeur?
Van de ‘T-shaped professional’ wordt gevraagd om zoveel als mogelijk buiten de kaders te denken en maatwerk te leveren. Deze professional kent de inwoner en diens situatie immers het beste. Hij of zij heeft de kennis om de meest passende beslissingen te nemen en zo maatwerk te leveren. Hierbij hoort ook het mandaat om doorbraken te forceren als de reguliere wet- en regelgeving, volgens de professional, een oplossing in de weg zit.
Zo ook bij inwoner Sandra, die financieel de eindjes niet meer aan elkaar kan knopen. Sandra is in december 2019 teruggekeerd naar Nederland, samen met haar vijfjarige dochter. Daarvoor woonde ze vijf jaar in België; ze was voor de liefde de grens overgestoken. Zij en haar Belgische vriend kregen een dochter en bouwden samen een bestaan op. Als er plotseling een einde aan de relatie komt, besluit Sandra met het meisje terug te gaan naar Nederland.
Snel aan de slag
Sandra meldt zich bij de Sociale Dienst voor een uitkering en krijgt te maken met regisseur Jelmer. Hij kijkt naar alle levensgebieden, komt erachter dat er oude schulden zijn en pakt dit voortvarend met haar op. Jelmer maakt betalingsafspraken en dit loopt voorspoedig. Hij adviseert Sandra huur- en zorgtoeslag aan te vragen, en wijst haar op de kinderbijslag en het kindgebonden budget. Jelmer ziet dat Sandra genoeg potentie heeft om snel aan de slag te kunnen. Dit schat hij goed in en na een maand vindt ze een baan, passend bij haar mogelijkheden. Echter, de vreugde is van korte duur. Corona noopt de werkgever ertoe om Sandra te laten gaan, nog voor haar proeftijd verstreken is. Wel geeft hij aan dat ze mag terugkeren als zijn bedrijf deze crisis te boven komt.
Blaren op de tong
De jonge moeder meldt zich opnieuw bij Jelmer voor een uitkering. Ook met de boodschap dat de SVB haar aanvraag voor het kindgebonden budget in behandeling heeft genomen en onderzoekstijd nodig heeft. De SVB wil haar situatie in België onderzoeken om mogelijk dubbele kinderbijslag te voorkomen. Zolang het recht op kinderbijslag niet is vastgesteld, komt ze ook niet in aanmerking voor het kindgebonden budget. Dit leidt onmiddellijk tot financiële problemen bij Sandra, ze heeft een flink inkomensgat. Jelmer benadert samen met haar alle schuldeisers en vraagt om uitstel van betalingsregelingen. Sandra heeft nu niet eens genoeg geld om van te leven, laat staan om af te lossen. Jelmer is hier lang mee bezig. Sommige schuldeisers willen niet meewerken, omdat mevrouw in 2014 van de ene op de andere dag is vertrokken naar België zonder af te betalen. En nu zij terug is, kan ze na een maand al de nieuwe betalingsregeling niet meer nakomen! Jelmer vraagt ook uitstel bij de Belastingdienst voor een oude aanslag. Hij praat de blaren op zijn tong om alle schuldeisers te overtuigen toch mee te werken en stelt hen in het vooruitzicht dat mevrouw vast weer snel een baan heeft en de betalingen weer op kan starten. Na heel wat telefoontjes, mailtjes en brieven lukt het om de schuldeisers mee te laten werken.
Willekeur?
Jelmer zoekt contact met de SVB. Hij kent de regels, maar deze situatie vraagt om een doorbraak. Wellicht kan hij ervoor zorgen dat ze wat genuanceerder over de situatie denken en toch tot een oplossing komen. Hij wordt vriendelijk behandeld, maar de SVB kan niets voor mevrouw betekenen. Sandra blijft zitten met het inkomensgat. Gelukkig heeft Jelmer het mandaat om maatwerk te leveren. Hij verstrekt haar een maandelijkse lening en wanneer zij ruimer in de financiën zit, kan zij dit hopelijk terugbetalen! Zo lost hij toch het probleem van Sandra op. Tijdens een intercollegiaal overleg met andere gemeenten, legt hij deze casus voor. Jelmer komt erachter dat diverse gemeenten hier toch anders over denken. Is lokaal geld voor maatwerk wel bedoeld om financiële gaten te dichten die ontstaan doordat een landelijke organisatie doorlooptijd nodig heeft voor rechtmatigheidsonderzoek?
Als Sandra zich in een andere gemeente had gemeld, had ze deze oplossing nooit gekregen! De buurgemeente is niet zo gecharmeerd van maatwerk. “Confectiekleding past ook prima, de standaardoplossing is voor heel veel mensen een goede oplossing. De visie op maatwerk van Jelmers gemeente leidt tot ongerechtvaardigde verschillen tussen gemeenten onderling”, aldus de buren. Zit wat in, denkt Jelmer. Toch is hij blij dat hij deze oplossing voor Sandra en haar dochter in elkaar heeft weten te vlechten.
Over de publicatie
We hopen dat de verhalen in dit boekje jou net zo raken als ons en je inspireren om te kijken waar jij het verschil kunt maken, hoe jij kunt werken vanuit De Bedoeling. Samen kunnen we elkaar versterken bij de zoektocht naar een systeem dat beter dienstbaar is aan de professionals en de inwoners.