De aandacht voor en roep om systeemleren rond maatwerk is de afgelopen jaren sterker geworden. Er is steeds meer behoefte om situaties waarin de reguliere toepassing van regels ertoe leidt dat mensen in de knel komen, te onderzoeken, in kaart te brengen, daarvan te leren en de lessen eventueel te vertalen in beleid. Sinds september 2021 is systeemleren daarom een zelfstandige bouwsteen binnen het programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens.
Als het lokaal en regionaal niet lukt om binnen een multiprobleemsituatie tot een oplossing te komen, dan kan een maatwerkprofessional de casus aanmelden bij het Landelijk Maatwerkloket Multiproblematiek. Naast helpen bij de vastgelopen casussen, wil dit loket ook achterhalen: wat maakt dat de casus is vastgelopen en hoe kunnen we hiervan leren? Dit noemen we systeemleren.
Wat is het doel van systeemleren?
Met systeemleren willen we zicht krijgen op knelpunten die professionals tegenkomen op het vlak van wet- en regelgeving, systeem en/of cultuur en die het leveren van maatwerk belemmeren. Het kan daarbij ook gaan om bijvoorbeeld onvoldoende kennis van de professional zelf en/of onvoldoende samenwerking over de domeinen heen. Ook kan de complexiteit van veel multiprobleemsituaties eraan bijdragen dat professionals vastlopen. Dat is ook met de beste systemen en regels niet helemaal op te lossen. Maar door systeemleren kunnen we het de professionals wel een beetje minder moeilijk maken, zodat zij in de toekomst beter en sneller mensen kunnen helpen.
Zorgen voor systeemveranderingen
Door knelpunten te signaleren, agenderen en bij de juiste personen te beleggen, kunnen we een bijdrage leveren aan verbeteringen in het systeem. Zo hoeven de knelpunten van vandaag, niet de knelpunten van morgen te zijn. Daarbij geldt: hoe meer casuïstiek, hoe meer zicht we krijgen op knelpunten en zo eventuele patronen kunnen ontdekken. Dat helpt ons om situaties te duiden: wat is het knelpunt? Welk type knelpunt is dit en op welke plek hoort het thuis?
Verder bouwen aan systeemleren
Signalen over knelpunten komen op dit moment vooral bij PMM terecht via de casussen die bij het Maatwerkloket worden ingediend. De komende periode werken we voor verschillende ‘typen’ signalen uit waar deze terecht moeten komen. Signalen op het gebied van wet- en regelgeving delen we binnen het Rijk, maar signalen op het vlak van ‘professioneel handelen’ zijn juist leerzaam om te delen met de professionals zelf. Bijvoorbeeld via de leerbijeenkomsten met de maatwerkprofessionals. Ook vinden we het belangrijk om bij andere initiatieven aan te sluiten die ook leren van signalen. De komende tijd krijgt dit meer vorm. Zo kunnen we lokale professionals steeds beter helpen bij het doorgeven van signalen en systeemknelpunten én krijgen zij de kans om input te leveren voor het verbeteren van het systeem.