Met de beste bedoelingen is de afgelopen decennia een complex sociaal systeem gebouwd. Met wetten die op zichzelf staand vaak goed en helpend zijn, maar die in de praktijk problemen soms eerder groter kunnen maken dan oplossen. In het boekje 'Met hart en ziel én heel veel energie' lees je 9 verhalen uit die dagelijkse praktijk van de maatwerkprofessional. De verhalen zijn niet zozeer bedoeld om die schrijnende situaties onder de aandacht brengen, maar wel om een inkijkje geven in de dagelijkse realiteit van de professionals die deze gezinnen bijstaan. Eén van deze verhalen gaat over Adam.
Adam is sinds twee maanden aanvoerder van het doorbraakteam in zijn gemeente. Met zijn team pakt hij vastgelopen casussen op waarvoor binnen het reguliere kader geen oplossing is. Ook is hij de contactpersoon voor het college; wethouders die betrokken raken bij een casus kunnen bij Adam terecht. Werken in een politiek-bestuurlijke omgeving was nieuw voor hem. Het contact met een wethouder was in het begin wennen, zelfs een beetje spannend en Adam moet veel leren over diens verantwoordelijkheden en de politieke arena.
Adam wordt gebeld door een wethouder. In gesprekken met bewoners is hij geïnformeerd over een casus in een van ‘zijn’ wijken. De buren vermoeden oudermishandeling; het gaat om een oudere heer en zijn volwassen kleinzoon Cees. Die verblijft al maanden bij zijn opa en zorgt voor overlast in het complex. Hij praat hard, maakt veel ruzie met zijn opa, is verbaal en mogelijk ook fysiek agressief richting hem, schreeuwt op straat in zichzelf en buren zijn bang van hem. De wethouder vraagt Adam contact op te nemen met de woningbouwvereniging. Daarop neemt de complexbeheerder poolshoogte en beaamt de zorgen van de buren; er klopt iets niet in het huis van meneer.
Bemoeizorg
In het wijksignaleringsoverleg waar Adam de casus inbrengt, blijkt dat Cees nergens ‘in zorg’ is. De wijkagent kent hem wel. Hij loopt inderdaad soms schreeuwend over straat, oogt onverzorgd en gebruikt mogelijk softdrugs, maar verder heeft de agent weinig informatie over de man. Ook bemoeizorg is al eens betrokken geweest; de medewerker noemt de relatie tussen opa en kleinzoon gespannen. Cees kreeg eerder nachtopvang aangeboden, maar durfde hier geen gebruik van te maken; de grootte van een slaapzaal en de confrontatie met andere cliënten vond hij beangstigend. Het enige wat Cees wil is een eigen huis, aldus de bemoeizorgmedewerker. Verder houdt hij alle hulp af. Volgens de woningbouwvereniging heeft Cees onvoldoende vaardigheden om zelfstandig te wonen. Hij kan niet voor zichzelf zorgen en is bovendien zeer storend voor zijn omgeving. Dan blijkt dat Cees al sinds 2013 op de ‘zwarte lijst’ van de woningbouwvereniging staat.
Opa beschermen
Adam neemt contact op met opa. Deze geeft weliswaar geen helderheid over de situatie, maar hij wil wel hulp voor zijn kleinzoon. Bovendien zal hij hem onder geen beding uit huis zetten, zonder een ander onderkomen. Iedereen is het erover eens dat ingrijpen nodig is om opa te beschermen, maar dit vraagt ook wat van de man zelf. Hij zal openheid van zaken moeten geven, mogelijk zelfs aangifte doen. Daar lijkt weinig kans op. De professionals spreken af weer contact te zoeken. Bemoeizorg gaat direct opnieuw op opa en kleinzoon af, maar Cees houdt alles af. En het bezoek van de wijkagent heeft averechts effect; Cees heeft geen zin in een praatje en reageert agressief.
‘Onvoldoende gestoord gedrag’
Intussen ontvangt de wethouder dagelijks mails van bezorgde buurtbewoners. Hij roept Adam op nu echt in actie te komen, de situatie moet zo snel mogelijk veranderen. Adam wil dit ook graag en zoekt naar mogelijkheden binnen zijn eigen organisatie. In overleg met de Veiligheidsafdeling blijkt een huisverbod onmogelijk, er is immers geen dossier. Om dezelfde reden kan de Wmo geen indicatie begeleid wonen afgeven. Adam vraagt de Maatschappelijke Opvang om Cees op te nemen, om zo een dossier op te bouwen en tegelijkertijd opa te beschermen. De GGZ geeft echter aan niets voor hem te kunnen betekenen. Een andere plek dan de aangeboden nachtopvang, zien zij als het verplaatsen van het probleem. Cees kiest er zelf voor om hier geen gebruik van te maken. De GGZ ziet het verder niet als hun taak; kleinzoon is geen gevaar voor zichzelf en vertoont onvoldoende gestoord gedrag om het gedwongen kader te bewandelen. Daarnaast vinden ze het verzoek van de gemeente om hem zonder te dossier te plaatsen, juridisch niet haalbaar. De kans is groot dat Cees niet in de opvang wil blijven. Als er dan geschakeld moet worden met een rechter, kan deze concluderen dat er foutief is omgegaan met drang zonder juridische grondslag, aldus de GGZ.
Te vrijblijvend
Adam en de betrokken professionals hebben alle mogelijke wegen bewandeld. Cees uit huis plaatsen lijkt onmogelijk; de enige optie is nog om meldingen te verzamelen om na een escalatie wél in te kunnen grijpen. Ze leggen zich neer bij dit nare scenario. Dan wordt Adam opnieuw gevraagd bij de wethouder te komen. Die is het niet eens met de huidige route en vindt de oplossing te vrijblijvend. De wethouder stelt voor om gebruik te maken van een portocabine. ‘Corona biedt een geluk bij een ongeluk’, zo stelt hij. Helaas gaat ook dit plan niet door, de GGD vindt dat de portocabines alleen bedoeld zijn voor psychiatrisch gediagnosticeerde cliënten met corona. Cees heeft geen van beide.
Vakantiehuisje
Adam is in een loop terecht gekomen; Cees wil geen hulpverlening, durft of wil geen gebruikmaken van de nachtopvang, opa wil niet meewerken, de Wmo kan geen indicatie afgeven voor begeleid wonen, de GGZ kan hem niet plaatsen in beschermd wonen, bij de woningbouw staat hij op de zwarte lijst, de portocabines zijn niet beschikbaar en de wethouder drukt op een oplossing. Adam ziet geen andere mogelijkheid dan het inzetten van zijn maatwerkbudget. Hij huurt een vakantiehuisje voor Cees, met de opdracht aan bemoeizorg om meermaals per week langs te gaan. Hopelijk ziet Cees het licht en accepteert hij de hulp. Iedere betrokkene ziet dat ook dit een minimale kans van slagen heeft, maar de wethouder is voor nu tevreden. Opgelucht laat deze de buren weten het tijdelijk te hebben opgelost. Als zij opnieuw zorgen hebben, mogen ze Adam direct benaderen.
Over de publicatie
We hopen dat de verhalen in dit boekje jou net zo raken als ons en je inspireren om te kijken waar jij het verschil kunt maken, hoe jij kunt werken vanuit De Bedoeling. Samen kunnen we elkaar versterken bij de zoektocht naar een systeem dat beter dienstbaar is aan de professionals en de inwoners.