Met de beste bedoelingen is de afgelopen decennia een complex sociaal systeem gebouwd. Met wetten die op zichzelf staand vaak goed en helpend zijn, maar die in de praktijk problemen soms eerder groter kunnen maken dan oplossen. In het boekje 'Met hart en ziel én heel veel energie' lees je 9 verhalen uit die dagelijkse praktijk van de maatwerkprofessional. De verhalen zijn niet zozeer bedoeld om die schrijnende situaties onder de aandacht brengen, maar wel om een inkijkje geven in de dagelijkse realiteit van de professionals die deze gezinnen bijstaan. Eén van deze verhalen gaat over Maryam.
Maryam is een enthousiaste ambulant hulpverlener in een kleine gemeente. Zij ondersteunt cliënten die meerdere problemen hebben. Dit doet zij vol overtuiging met de focus op zelfredzaamheid en eigen kracht. Ook de gemeente gaat hiervan uit, het staat zelfs uitgebreid op hun website. Kijken naar wat je wél kunt en meedoen in de maatschappij. Niet problematiseren, maar gericht op oplossingen, dicht bij de cliënt zelf. Bij de 30-jarige Joey komt er echter weinig van deze mooie principes terecht.
Maryam kent Joey al sinds zijn 18e. Hij heeft veel hulpvragen, maar met flink wat stut- en steunwerk helpt zij hem op alle levensgebieden. Zo vond Joey het beheren van zijn financiën best lastig. Maryam kreeg hem zover om dit uit handen te geven en regelde met de Sociale Dienst dat zijn vaste lasten werden ingehouden op zijn uitkering. Dat was nog niet zo makkelijk. Eigen kracht is namelijk niet zichtbaar als de gemeente al je lasten betaalt, aldus de gemeentelijke vertaling van eigen kracht. Maryam kon goed onderbouwen waarom Joey dit nodig had en kreeg het toch voor elkaar. Joey heeft ook sociale problemen. Maryam weet inmiddels precies wat, wanneer en hoe ze iets tegen hem moet zeggen, maar bij anderen gaat dat minder goed. Joey heeft een probleem met autoriteit en komt snel in conflict. Zijn eigen aandeel daarin ziet hij niet. In contacten met anderen gaat Maryam regelmatig mee om hem te ondersteunen.
Klustalent
Natuurlijk heeft Joey ook zijn sterke punten, iets waar Maryam graag op focust. Hij is handig met gereedschap, kan maken wat kapot is en heeft hier veel lol in. Bovendien is het klussen een uitlaatklep. Met veel ondersteuning heeft Joey zijn mbo Bouw & Techniek afgerond. In het kader van die eigen kracht, ziet Maryam dat een baan haalbaar moet zijn. En ook Joey wil graag structuur in zijn leven en iets kunnen bijdragen. De klantmanager vertelt hen over social return, een nieuwe term voor Maryam. Hier hoort ook begeleiding bij en dat klinkt het tweetal goed in de oren. Joey mag beginnen bij een bedrijf dat witgoed repareert. Hij kan zijn eigen geld verdienen en zelfs na jaren zijn uitkering opzeggen! Maryam is trots op haar cliënt.
Nu Joey een baan heeft, worden zijn vaste lasten niet meer door de Sociale Dienst betaald. Maryam zegt dat ze het verstandig vindt als hij dit overdraagt aan een budgetbeheerder, maar dat wil Joey niet. Hij verdient zijn eigen geld, is hier enorm trots op en wil het zelf beheren. Als compromis betrekt Maryam zijn zwager erbij. Met z’n drieën zetten ze een overzichtelijke administratie op.
In verwarring
Maryam houdt contact met Joey. Hij is enthousiast, geniet van het werk en zijn collega’s en is positief over zijn vorderingen. Een paar maanden later hoort Maryam via de klantmanager dat het niet goed gaat. Joey houdt zich niet aan de Arbo-voorschriften en vindt zijn eigen manier van werken makkelijker. Dit geeft echter nek- en rugklachten waardoor hij zich regelmatig ziekmeldt. Maryam probeert te bemiddelen, maar het is eigenlijk al te laat. Na de zoveelste ziekmelding hoeft hij niet meer terug te komen van zijn baas. Maryam is in verwarring. Van de beloofde begeleiding bij social return is geen sprake geweest. De werkgever is verantwoordelijk, maar heeft geen begeleiding geregeld. En hoewel Joey wist van de voorwaarden, heeft ook hij niet aan de bel getrokken.
Maryam beseft dat iedere werkplek is gedoemd om te mislukken als Joey niet goed begeleid wordt. Volgens haar heeft de klantmanager hier steken laten vallen. Ze bespreekt daarom met haar wat de consequenties voor Joey zijn als de professionals om hem heen het niet goed regelen; nu is hij zelfs zijn baan kwijt. Maar ondanks het goede gesprek komt er geen oplossing. Joey moet zich melden bij het UWV voor een WW-uitkering.
Verstrikt
Maryam geeft het niet zomaar op en laat zich uitgebreid voorlichten over de mogelijkheden rondom werk en begeleiding. Het doelgroepenregister lijkt haar het meest passend. Samen met Joey legt ze dit voor aan de UWV-consulent. Maar helaas. ‘Meneer is WW-gerechtigd en moet zich aan de WW-regelgeving houden’, aldus de consulent. En hoewel Maryam weet dat Joey inmiddels geen nek- en rugklachten meer heeft, moet hij zich laten onderzoeken voor een mogelijke Ziektewetuitkering. Dit levert alleen maar vertraging op en Maryam weet: hoe langer van de arbeidsmarkt, hoe moeilijker terugkeer wordt. Ze laat zich niet uit het veld slaan en vraagt toch een beoordeling arbeidsvermogen en het doelgroepenregister aan. Dit wordt officieel afgewezen. Echter, in de WW wordt geen re-integratietraject opgestart omdat Joey beoordeeld moet worden voor de Ziektewet. Pas als dit wordt afgewezen, kan hij uitstromen naar de Participatiewet. Dan kan hij voor het doelgroepenregister in aanmerking komen en uiteindelijk passende ondersteuning krijgen om te kunnen participeren in de maatschappij. Maryam kan dit niet accepteren. Hoe is het mogelijk dat iedereen ‘dweept’ met eigen kracht, maar deze man, met een echt talent, zo verstrikt raakt in het systeem? Waarom een uitkering, terwijl Joey alleen maar begeleiding op de werkplek nodig heeft? Maryam benadert het Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens met deze vraag en er wordt een gesprek georganiseerd om te bekijken wat er nodig is om niet de uitkering in te hoeven. Helaas blijkt de aanvraag voor de Ziektewetuitkering zo belemmerend te werken, dat deze eerst afgewacht moet worden.
Kaartenhuis
Intussen heeft Joey post ontvangen van de woningbouwvereniging: hij heeft een schuld opgebouwd van 4.000 euro! Hij heeft ruzie met zijn zwager gekregen en dit niet aan Maryam verteld. Het kaartenhuis zakt in elkaar en Maryam moet weer van voren af aan beginnen. Haar enthousiasme voor ‘eigen kracht’ is een heel stuk minder door haar ervaringen met Joey. ‘Dankzij’ het systeem kan zijn eigen kracht niet tot uiting komen. En door zijn afhankelijkheid van allerlei professionals is Joey zijn baan en bijna ook zijn huis kwijtgeraakt. Maryam leert: de volgende keer duikt ze er weer bovenop.
Over de publicatie
We hopen dat de verhalen in dit boekje jou net zo raken als ons en je inspireren om te kijken waar jij het verschil kunt maken, hoe jij kunt werken vanuit De Bedoeling. Samen kunnen we elkaar versterken bij de zoektocht naar een systeem dat beter dienstbaar is aan de professionals en de inwoners.