Op 2 juni kwamen zo'n veertig maatwerkprofessionals bij elkaar in het Utrechtse Bar Beton voor een interactieve bijeenkomst over de Participatiewet. Naast een inkijkje in de nieuwste ontwikkelingen rond de wet was er volop ruimte voor het uitwisselen van ervaringen en gesprekken over de uitdagingen waar professionals in hun werk mee te maken krijgen. Want de Participatiewet gaat over veel meer dan alleen inkomen. Van BRP en briefadressen tot toeslagen, zorg, detentie en verblijfsrecht: in de praktijk lopen thema’s voortdurend door elkaar heen. Maar hoe ga je daar als professional mee om? Waar schuurt het? En vooral: hoe werk je samen om tot oplossingen te komen?
Meer ruimte voor vertrouwen en professionele afwegingen
Milou Zonneveld, projectleider Participatiewet in Balans bij het ministerie van SZW, gaf de deelnemers een inkijkje in de ontwikkelingen rond de wet. Ze liet zien hoe signalen uit de uitvoeringspraktijk hun weg vinden naar beleid en wetgeving en hoe binnen het wetsvoorstel Participatiewet in Balans wordt gezocht naar meer ruimte voor vertrouwen, professionele afwegingen en maatwerk. De wijzigingen moeten professionals meer ruimte geven om naar de situatie van een individu te kijken als dat nodig is. Dat vraagt niet alleen aanpassingen in wet- en regelgeving, maar ook vertrouwen van bestuurders, organisaties en het Rijk én een cultuur waarin professionals die ruimte daadwerkelijk krijgen.
Van sanctioneren naar leren en voorkómen
Ook de handhaving op sociale zekerheid verandert. Anne Betting, van de afdeling Handhaving en Preventie van SZW, vertelde hoe het wetsvoorstel Handhaving Sociale Zekerheid zoekt naar een nieuwe balans: streng waar sprake is van bewust misbruik, maar begripvol en proportioneel wanneer mensen een fout maken. Daarbij kijkt de overheid niet alleen naar het gedrag van burgers, maar ook naar haar eigen verantwoordelijkheid. Handhaving draait daarmee niet langer alleen om straffen, maar ook om leren, uitleg geven en voorkómen dat mensen opnieuw dezelfde fout maken.
Vier gesprekstafels rondom de Participatiewet
Na de presentaties was het de beurt aan de deelnemers zelf. In wisselende groepen gingen zij aan vier thematafels met elkaar in gesprek. De energie was meteen voelbaar. Ze deelden dilemma's, stelden elkaar kritische vragen en zochten samen naar oplossingen voor complexe vraagstukken die zij in hun werk tegenkomen. Daarbij werd opnieuw duidelijk hoeveel kennis, ervaring en bevlogenheid er in het PMM-netwerk aanwezig is; daar mogen we trots op zijn!
Bij de eerste tafel konden deelnemers bij collega’s van het ministerie van SZW terecht met al hun vragen over de Participatiewet en de ontwikkelingen rond de Participatiewet in Balans. Aan de tweede tafel begeleidde Christel van Zelst, regievoerder van het Maatwerkloket van PMM, een gesprek over werken vanuit vertrouwen en de menselijke maat. Met behulp van een door SZW ontwikkeld kaartspel verkenden de deelnemers welke vragen je aan bestuurders, leidinggevenden, uitvoerders en inwoners kunt stellen over onder meer wederzijds vertrouwen en professionele ruimte om te werken volgens de menselijke maat.
Aan de derde tafel verkende de landelijk maatwerkfunctionaris van de IND samen met de deelnemers waar de Vreemdelingenwet en de Participatiewet elkaar raken en welke dilemma's dat in de praktijk oplevert. Tot slot ging aan de vierde tafel een ketenregisseur van Prio Rotterdam met de deelnemers in gesprek over de samenwerking met de afdeling Werk & Inkomen. Aan de hand van herkenbare praktijkvoorbeelden verkenden zij hoe je afdelingen die soms als een struikelblok worden ervaren, kunt betrekken als bondgenoot bij het bieden van maatwerk.
Menselijke maat vraagt om samenwerking
Onder meer bij de tafel over de samenwerking met Werk & Inkomen kwam de spanning tussen regels en maatwerk duidelijk naar voren. “Met hen ontstaat vaak een discussie over de bedoeling achter de regels en de gevolgen voor de burger. Over wat volgens de regels niet kan en wat in een uitzonderlijke situatie wél verantwoord mogelijk zou moeten zijn”, verwoordde een deelnemer. “De één zoekt actief naar mogelijkheden, terwijl anderen vooral kijken naar beperkingen.”
Deelnemers erkenden dat die onderlinge discussie helpt om willekeur te voorkomen, maar vonden ook dat de maatschappelijke opbrengst van een oplossing moet meewegen. De conclusie: onderzoek de situatie zorgvuldig, onderbouw je afwegingen en zoek elkaar – ook medewerkers van andere afdelingen of instanties – al in een vroeg stadium op. Want de menselijke maat vraagt niet alleen om andere regels, maar ook om vertrouwen tussen professionals, organisaties en uitvoeringspartners. Juist in die samenwerking ontstaat ruimte om inwoners beter te helpen.
De kracht van het PMM-netwerk
Deze maatwerkbijeenkomst maakte opnieuw duidelijk hoe waardevol het is als professionals uit verschillende organisaties met elkaar in contact komen. Door kennis, ervaringen en praktijkvoorbeelden te delen, doen zij nieuwe inzichten en contacten op die zij meenemen in hun dagelijkse werk. Zo worden professionals beter toegerust om inwoners verder te helpen en dragen we samen bij aan een sterker sociaal domein. Dat is precies waarom PMM trainingen, masterclasses en bijeenkomsten organiseert.
Benieuwd naar een volgende bijeenkomst? Bekijk ons actuele aanbod van trainingen en bijeenkomsten.