Peter Hennephof: ‘Niemand zit in het beklaagdenbankje, we willen samen werken aan oplossingen.’
Elke gemeente krijgt ermee te maken. Inwoners of gezinnen die volledig verstrikt raken in de regels van verschillende instanties. Bij schrijnende situaties waarvoor geen lokale oplossing gevonden is, kan het Landelijk Escalatie Team (LET) voor een doorbraak zorgen. Onafhankelijk voorzitter Peter Hennephof roept gemeenten op casussen te (blijven) delen.
Het LET is een van de zes instrumenten van het Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens (PMM). Het is geen loket waar burgers rechtstreeks naartoe stappen, maar bedoeld voor professionals om mensen in de knel beter en sneller te kunnen helpen.
Elke maatwerkprofessional die vastloopt in een casus waarbij ook een landelijke uitvoeringsinstantie is betrokken, kan deze via het Maatwerkloket voorleggen aan het LET. De regievoerders van dit loket nemen de casus samen met de indiener door. Zij kijken welk haakje er nodig is om verder te kunnen en of het inderdaad tijd is een casus op te schalen naar het LET.
Niemand heeft echt ongelijk
‘Soms komt het zover dat een professional zegt: “Dit kan niet waar zijn”. Dan moeten we elkaar als betrokken overheidsinstanties, Rijk en andere overheden, diep in de ogen kijken. Naast de professional die de casus inbrengt, zijn dat bestuurders met mandaat om à la minute tot een doorbraak te komen,’ legt Hennephof uit. Maar: ‘Het LET komt pas in beeld op het moment dat álle betrokkenen zeggen: “ja, er is een probleem, we voelen ons hier niet lekker bij en als we allemaal alleen naar onze eigen regels kijken dan zitten we vast.” De kern is de bereidheid om je open te stellen, durven zeggen dat je het ook niet meer weet.’
Vaak blijkt al bij het uitwisselen van de feiten: niemand heeft echt ongelijk. De betrokken uitvoeringsinstantie weet zelf ook dat het niet de bedoeling is wat er gebeurt, maar is ook gebonden aan de (eigen) regels. ‘Een overheidsorganisatie kan en mag de wet niet overtreden. Soms blijkt dat er iets in het beleid moet veranderen – uiteraard nádat de casus is opgelost. Een afgevaardigde van het departement kan beslissen dat er een uitzondering op de regels wordt gemaakt.’
Sinds de start van het LET zijn er vijf casussen via het LET opgepakt. Vier zijn er opgelost, een casus loopt nog. Hennephof: ‘We werken toe naar een slagingspercentage van 100 procent. Het laat ook zien hoe groot de wil van al die professionals is om er samen uit te komen.’ Het onzichtbare succes is volgens hem dan ook dat de meeste casussen al in het voortraject worden opgelost.
Het is en blijft mensenwerk.
Hennephof kan ervan genieten als gemeenten en instanties bereid zijn om over hun eigen schaduw heen te springen. ‘Het is geweldig als ze samen een oplossing bedenken. Het is en blijft mensenwerk. Ik wil professionals dan ook meegeven dat het geenschande is om je te melden bij het LET, integendeel. En voor de duidelijkheid: wij zijn geen nieuwe bezwaar- of beroepsprocedure. Niemand zit in het beklaagdenbankje en ik ben geen rechter.’
Leren van knelpunten
Maandelijks kijkt Hennephof samen met de regievoerders van het Maatwerkloket naar lopende casussen. ‘We bespreken wat er speelt en wat we kunnen doen om te voorkomen dat escalatie naar het LET nodig is.’
Het LET heeft daarnaast een tweede taak: samen met de instantie, bijvoorbeeld DUO, SVB of de Belastingdienst, een beslissing beargumenteren. ‘Niemand is er happig op om de discretionaire bevoegdheid in te zetten. Om alle schijn van willekeur of vriendjespolitiek te voorkomen, moet het besluit goed uit te leggen zijn. En ook die uitleg moet je met elkaar toetsen. En documenteren voor het nageslacht en om van te leren. Bovendien checken we als LET na verloop van tijd of de oplossing inderdaad is opgepakt zoals besproken en hoe het is afgelopen.’
Vaak gaat het goed
Tegelijk benadrukt Hennephof dat het in veruit de meeste gevallen wél goed gaat. ‘De meeste mensen vinden hun weg, regelen hun zaken digitaal en geruisloos. Gaat het dan toch fout, dan stapelen de problemen zich vaak op. Zoals iemand die voorbeeldig inburgert, een studie afrondt, maar per ongeluk de inburgeringstermijn overschrijdt en diep in de schulden raakt. Met alle gezondheids- en sociale gevolgen van dien. Uitzonderlijke situaties zullen er altijd zijn. In die gevallen moeten gezond verstand en “de bedoeling” zegevieren.
In de knel met een complexe casus? PMM helpt!
Is een multiprobleemsituatie vastgelopen? Dan kan de lokale professional de casus aanmelden bij het Maatwerkloket via PMM@rijksoverheid.nl
Maatwerk Magazine 2022
Deze week is de nieuwe editie van het Maatwerk Magazine, een uitgave van de City Deal Eenvoudig Maatwerk en het Programma Sociaal Domein, verschenen. Dit jaar staat het magazine in het teken van leren van terugkerende knelpunten bij maatwerk. Hoe kun je daarvoor structurele oplossingen verzinnen? De afgelopen jaren hebben de acht gemeenten die meedoen aan de City Deal Eenvoudig Maatwerk hier manieren voor gevonden.