Stel je voor: je stapt voor één dag uit je eigen wereld en duikt in die van een collega uit een totaal andere organisatie. Wat kom je daar tegen? Welke verrassende werkwijzen, slimme oplossingen of 'aha-momenten' liggen er op je te wachten? Tijdens de PMM-Wisselstage ontdekten tientallen maatwerkprofessionals hoe waardevol zo’n kijkje in andermans keuken kan zijn. In dit artikel blikken we terug op deze bijzondere uitwisseling én delen vier deelnemende professionals hun ervaringen.
In mei organiseerde PMM met hulp van The Curious Network de PMM-Wisselstage: een laagdrempelig uitwisselingsprogramma van één dag voor professionals binnen het PMM-netwerk. Het idee was eenvoudig: professionals die zich bij gemeenten, publieke dienstverleners en ministeries bezighouden met maatwerk, liepen een dag mee met een collega van een andere organisatie. Tijdens een gezamenlijke startbijeenkomst maakten ze kennis en bij de afsluiting deelden ze hun inzichten en ervaringen.
Uniek inkijkje in elkaars keuken
Iedere deelnemer werd aan de hand van voorkeuren een stageplek toebedeeld die aansloot bij zijn of haar interesses, én stelde de eigen organisatie open voor een collega-stagiair. Zo kregen zij een uniek inkijkje in hoe andere organisaties hun werk aanpakken, omgaan met complexe situaties en invulling geven aan maatwerk. Wat bleek? Een dag in een andere werkomgeving levert waardevolle ontmoetingen op, nieuwe perspectieven en inspirerende voorbeelden uit de praktijk. En ondanks verschillen in systemen of werkwijzen, blijkt dat wat professionals verbindt nog belangrijker: de gedeelde motivatie om het beste te doen voor mensen in kwetsbare situaties.
Deelnemers aan het woord
Hoe ervaren professionals zo’n dag buiten hun eigen organisatie, wat viel hen op en wat nemen ze mee? Vier deelnemers aan de Wisselstage delen hun ervaringen:
Fatima Zohra Khlifa, WMO Klantmanager bij de Gemeente Breda en op stage bij Gemeente Haarlemmermeer
“Voorafgaand aan de stagedag was ik benieuwd hoe de gemeente Haarlemmermeer werkt en welke processen ze volgen. De stagedag gaf me een goed beeld! Ik heb nu meer inzicht in hun procesregie bij casuïstiek. Ze bieden interne maatwerktrainingen aan en bespreken casussen teambreed. Daar kunnen wij in Breda zeker van leren.” Ook de manier van samenwerken sprak haar aan. “Ze gaven aan dat ze in één gebouw zitten, wat het mogelijk maakt dat collega’s elkaar makkelijker kunnen vinden. Dat opzoeken van elkaar gebeurt nog niet heel actief, maar er wordt wel aan gewerkt. Verder vond ik het mooi om te zien dat ze presentaties geven aan hun collega’s over wat zij precies doen; ook dat wordt nog verder uitgewerkt en uitgerold in de organisatie.”
Wat haar daarnaast opviel, is hoe successen in Haarlemmermeer actief benoemd én gevierd worden. “Soms lijkt een oplossing eenvoudig, maar is de impact veel groter. Ook kleine stappen maken verschil. Zulke verhalen mogen we vaker delen.” Ze noemt een voorbeeld van een cliënt die maandenlang onbereikbaar leek, maar simpelweg geen beltegoed had. “Nu krijgt hij dat en kan de gemeente hem weer helpen. Bovendien mag er vaak, ook vanuit privacy-oogpunt, meer gedeeld worden dan we denken. Door elkaar als collega’s beter te informeren —bijvoorbeeld via casussen — kunnen we de onderlinge samenwerking in het sociaal domein versterken.”
Alex Hazeweijer, adviesmedewerker bij het CAK en op stage bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB)
Het doel van zijn stage was voor Alex duidelijk: ontdekken hoe de SVB omgaat met maatwerk. Die vraag werd zeker beantwoord. “Maatwerk is daar echt onderdeel van het reguliere werk. Ik woonde de maatwerktraining bij die voor medewerkers van de SVB verplicht is, zat bij een overleg over een maatwerkzaak en zag hoe de maatwerkfunctionaris zelf de coördinatie op zich neemt.”
Eén van zijn conclusies: de SVB is verder dan zijn eigen organisatie als het gaat om het leveren van maatwerk. “Met name de interne training en het teamsgewijs bespreken van maatwerkzaken zijn dingen waar wij bij het CAK van kunnen leren.”
Hanneke Tiekstra, zorgmarinier bij de gemeente Zwijndrecht en op stage bij de gemeente Rotterdam
Hanneke wilde weten hoe de gemeente Rotterdam omgaat met maatwerk, en wat op dat vlak goed werkt. “Ik heb geleerd dat Rotterdam, als grote gemeente, werkt met zogenaamde PRIO-coaches. Dit zijn als het ware ambassadeurs van het PRIO team.” Deze coaches zitten op interne afdelingen, maar ook bij externe organisaties. Ook houden ze een document bij met al hun netwerkpartners. Handig! Bij mij zit dat netwerk meer in mijn hoofd en telefoon; dat is veel minder overdraagbaar.”
Bovendien zag Hanneke dat ketenpartners in Rotterdam worden opgeleid in maatwerk. “Dat er lokaal mensen zitten, dicht op het werk en stevig geschoold, vond ik heel inspirerend. Tegelijkertijd realiseerde ik me hoe ingewikkeld het is om in een grote stad als Rotterdam een stabiel netwerk aan te leggen, bekend te raken onder alle netwerkpartners en zelfs interne afdelingen en een eenduidige werkwijze te creëren onder honderden medewerkers.”
“Wat ik ook meeneem, is hoe belangrijk het is om bestuurders mee te nemen in je opbrengsten – en dus goed je data op orde te hebben. Het is belangrijk om te zorgen voor een goede borging van je zienswijze en visie op hoog niveau binnen de organisatie. Als daar mensen overtuigd zijn van het overkoepelend idee van wat je kunt betekenen, kun je daarna op uitvoerende niveau verder denken over de uitwerking daarvan.”
Simme van de Lustgraaf, beleidsmedewerker bij PMM en op stage bij de gemeente Haarlemmermeer
Voor Simme van de Lustgraaf bood de Wisselstage een verrassend inzicht: “Er gebeurt al veel aan maatwerk bij gemeenten, meer dan ik dacht. Tegelijkertijd is het vaak nog heel geconcentreerd binnen een afdeling of speciaal team.” Dat bracht voor hem een gedeeld vraagstuk aan het licht: hoe verspreid je het maatwerkdenken binnen een hele organisatie? Vanuit zijn rol bij PMM herkende hij die uitdaging – of het nu gaat om een gemeente of een ministerie. “We staan eigenlijk allemaal op hetzelfde punt.”
Wat hem verder opviel, is hoe dat de online applicatie van de Doorbraakmethode (IPW) ook houvast biedt. “Die helpt professionals bij het maken van afwegingen. Ook de verschillen tussen centrum- en randgemeenten bij maatschappelijke opvang waren leerzaam.” Simme zag bovendien hoe belangrijk middenmanagers zijn in het mogelijk maken van maatwerk. Zijn advies: “Ga als gemeente ook eens bij een andere gemeente kijken. Via PMM kunnen we helpen bij het vinden van een passende match. In de uitwisseling valt veel te leren, zoals we met elkaar hebben ervaren.”
Reflectie vanuit PMM: de waarde van uitwisseling
Tijdens de Wisselstages werd duidelijk: maatwerk heeft niet één vaste vorm. Iedere organisatie vult maatwerk anders in, met eigen verantwoordelijkheden, regels en professionele cultuur. Tegelijkertijd blijkt dat het streven hetzelfde is: het beste doen voor mensen in kwetsbare situaties. Door letterlijk bij elkaar binnen te kijken, groeit het begrip voor elkaars keuzes. Dat helpt om minder snel te oordelen en meer te verbinden. Want juist in de samenwerking tussen professionals met verschillende perspectieven, over de muren van domeinen en organisaties heen, schuilt de kracht om écht verder te komen bij vastgelopen multiproblematiek.