Stel nou eens, er is één wet op het sociaal domein, welke waarden zijn daarin net wat belangrijker dan andere?
Wat zeggen inwoners en professionals over zo'n denkbeeldige wet? Welke waarden willen zij terugzien? Samen met professionals en inwoners hebben PMM en de gemeente Tilburg in het kader van Ons Pact gewerkt aan een overzicht van deze belangrijkste waarden. Deze staan samengevat in de Waardenkaart, onderdeel van de pas verschenen publicatie 'Werken vanuit waarden in het sociaal domein'.
Wat is de situatie?
De uitgangspunten voor de huidige wetten in het sociaal domein zijn niet gelijk. Dat leidt vaak tot discussie tussen partijen, waardoor de oplossing stagneert. Professionals hebben hier last van, met name bij de hulp aan gezinnen die op meerdere voorzieningen uit het sociaal domein een beroep doen in. Oftewel: multiproblematiek.
Waarom de Waardenkaart?
Hoe krijgen we meer gelijke gerichtheid en samenhang in het sociaal domein? Uit de verkenning 'Paradigma's in het sociaal domein' kwam al naar voren dat de sociaaldomeinwetten vanuit verschillende mensbeelden en beelden van de rol van de overheid zijn vormgegeven. En ook in de rapportages van Stimulansz wordt gewezen op de verschillende “waarden” en uitgangspunten in het sociaal domein.
PMM heeft samen met de gemeente Tilburg, onder begeleiding van de Argumentenfabriek een eerstvolgende denkstap gezet naar meer samenhang, door in kaart te brengen welke waarden mensen belangrijk vinden in het sociaal domein. De opdracht daarbij was om te denken vanuit één fictieve wet op het sociaal domein.
Doel Waardenkaart
Deze zogenaamde Waardenkaart helpt mensen met elkaar in gesprek brengen over de bedoeling van het sociaal domein. Waar ligt hun voorkeur? Waar gaat het schuren? Welke waarden moeten het zwaarst wegen?
Bijvoorbeeld: zou de overheid mensen die onverwacht geen werk meer hebben meteen moeten helpen, of zou zij mensen juist moeten sturen op zelfredzaamheid? In dit geval hangt de een meer gewicht aan een waarde als empathie, terwijl de ander meer waarde hecht aan zelfredzaamheid.
De Waardenkaart helpt om met elkaar te bepalen welke waarden nu voorop moeten staan. Dat kan door met elkaar in gesprek te gaan over schurende waarden, maar bijvoorbeeld ook door middel van een rollenspel waardoor mensen ervaren welke waarden een rol spelen en wat die doen met je als (nagespeelde) inwoner, beleidsmaker of professional.
Van 35 overkoepelende wetten naar één wet sociaal domein. Kan dat wel? Het antwoord hebben we nu niet. Maar het gesprek erover is voor veel organisaties al heel waardevol.