Steeds meer gemeenten sluiten zich aan bij het Programma Maatwerk Probleemhuishoudens (PMM). Dat is goed nieuws, want: hoe groter ons netwerk, hoe beter we samen kunnen werken aan het doorbreken of oplossen van multiprobleemsituaties. Graag delen we ervaringen van gemeenten die zich hebben aangesloten bij PMM. Deze keer spreken we met Dirk-Jan Schmidt en Krisje Hunfeld, beiden werkzaam bij de gemeente Amsterdam.
Als procesregisseurs bij het Doorbraakteam Sociaal Domein zijn Dirk-Jan Schmidt en Krisje Hunfeld dagelijks bezig met complexe casussen. “Wij zijn niet als hulpverlener betrokken, maar worden door professionals en hulpverleners gebeld zodra ze ergens via de reguliere weg niet uitkomen of als ze iets bijzonders nodig hebben vanuit de gemeente of zorgaanbieders. Het is aan ons om een team te formeren dat goed samenwerkt in zo’n complexe casus of te zorgen voor een betere samenwerking,” licht Krisje toe. Dirk-Jan: “Wij zijn ook bezig met de afhandeling van Herstel Toeslagen voor gedupeerden, er ligt dus genoeg op ons bord.”
Wanneer zijn jullie gestart met PMM?
Dirk-Jan: “We zijn vanaf de start van PMM betrokken, destijds als doorbraakteam. Vanaf 2019 dus.”
Waarom doen jullie mee aan PMM?
Krisje: “We hebben in Amsterdam de afgelopen jaren hard gewerkt om de maatwerkgedachte uit te rollen; het regelen van meer maatwerk in het sociaal domein. PMM is daar ook een onderdeel van. Meedoen is daarom misschien niet helemaal juist verwoord. Ik zou eerder zeggen: we maken gebruik van het programma van PMM. Bijvoorbeeld van het Landelijk Maatwerkregister. We doen een beroep op dit netwerk om oplossingen te vinden in ingewikkelde casuïstiek dat meer op landelijk en rijksniveau speelt. Of we vragen de regievoerders van het Landelijk Maatwerkloket: denk even met ons mee.”
Dirk-Jan: “We hebben vooral te maken met PMM als er problemen spelen waarbij grote landelijke uitvoeringsorganisaties betrokken zijn. Maar als we gekke dingen in de casuïstiek zien die zijn terug te leiden op beleid, dan kan ik me voorstellen dat we die ook kunnen melden. Denk bijvoorbeeld aan meerdere UWV-dingetjes met dezelfde dynamiek, die kunnen we via PMM bij de juiste persoon neerleggen.”
Wat is jullie ervaring met het programma van PMM?
Dirk-Jan: “Ik vind het fijn dat we dankzij PMM bij een landelijke uitvoeringsorganisatie zoals de IND of het UWV vrij vlot verder worden geholpen. Bovendien spreekt de persoon aan wie je wordt gekoppeld al ongeveer dezelfde taal. Het zijn mensen die graag willen meedenken in maatwerkoplossingen, en daarbij niet schromen om de regels ver te buigen en weer volgens de bedoeling van de wet te handelen. En echt, ik besef ook dat regels goed zijn. Maar er is altijd een categorie bij wie de regels verkeerd uitpakken. Het is prettig dat iemand dan al zo’n beetje in dezelfde denkmodus zit.”
Krisje: “Het is prettig dat we via PMM kunnen sparren met contactpersonen bij landelijke organisaties. Verder is PMM gewoon heel handig. Ik heb bijvoorbeeld een casus gehad waarbij ik samen met PMM heb uitgezocht hoe het nu zit met de Autoriteit woningcorporaties. Waar controleren zij op als het gaat om de wet passend toewijzen? Via PMM ben ik toen met de juiste persoon in contact gekomen. De man die ik sprak was heel meedenkend, veel meer dan ik had verwacht. Dit was heel helpend en leverde me meer informatie op.”
Dirk-Jan: “Soms gaat het contact ook buiten PMM om. Toen ik eenmaal met iemand van een landelijke uitvoeringsorganisatie gesproken had, ontstond er een kort lijntje om diegene bij een volgende keer rechtstreeks te bellen. Deze persoon gaf dat ook aan: je mag me altijd bellen. En andersom geldt hetzelfde.”
Wat levert deelname aan PMM jullie op?
Dirk-Jan: “Ik denk toch vooral die landelijke contacten. Maar ook dat je een casus soms heel anders gaat zien dankzij contact met een landelijke uitvoerder. Denk bijvoorbeeld aan de IND, die heeft informatie waar wij als gemeente niet over beschikken. Ik vind het daarom heel belangrijk dat we elkaar weten te vinden en goed samenwerken.”
Krisje: “Ja, we zijn blij met de goede – en landelijke – contacten. Wel zou ik graag willen weten wat zij vervolgens doen met alles wat zij horen. We zouden nog veel meer het lerende effect kunnen uitrollen. Bij veel zaken is er bijvoorbeeld ontzettend veel gesteggel over financiering, los van expertise en kennis. Dan zie en merk je dat het voor hen ook ingewikkeld is en kom je in situaties waarbij zorgverzekering, Wlz en een gemeente alle drie naar elkaar wijzen voor een kwetsbare dure jongen. En dan gaat iedereen in de juridische stand; wat is de reikwijdte van de Jeugdwet, de Wlz… het is echt ingewikkeld. Dat hebben we met zijn allen niet echt makkelijk geregeld.”
Leeft PMM onder professionals?
Krisje: “Ja, in ons team zeker wel! Ik hoor van meerdere collega’s dat ze weleens contact hebben met Annemarie de Beer, één van de regievoerders van het Landelijk Maatwerkloket van PMM. Ik heb het idee dat het wel leeft, soms twijfelt iemand of we in een situatie contact moeten opnemen. Laatst was er nog een collega met een IND-dingetje, en een paar andere casussen. Over de Belastingdienst.”
Kun je een ervaring met een casus noemen - of de inzet van instrumenten?
Krisje: “Ik merk dat het heel belangrijk is om binnen een casus de dingen goed uit te zoeken. Vanmorgen kregen we bijvoorbeeld de vraag of we een doorbraak wilden regelen voor een huis voor een gezin. De situatie kennen we niet, dan moeten we erachter komen hoe het precies zit. In dat voorveld is het best moeilijk om een heldere analyse te maken. De inhoud is bijna altijd leidend voor het creëren van maatwerk of een doorbraak, je moet dus in de hele breedte naar een casus kunnen kijken. Dat is waar we een beetje mee stoeien. Het is niet zo dat elk gezin dat om een woning vraagt urgentie krijgt. Het probleem kan ‘m ook ergens anders inzitten, als je gaat doorvragen. Soms kunnen we de zaak scherper krijgen door te overleggen met het Landelijk Maatwerkloket. De regievoerders van dit loket stellen hele goede vragen die zeker helpend zijn om erachter te komen waar het obstakel zit in een complexe casus.”
Dirk-Jan: “Wat betreft budget en instrumenten zijn we als gemeente Amsterdam goed in positie, we kunnen veel maatwerk zelf oppakken. Soms heeft het ook wel twee kanten hoor, dan denk ik: hulpverlener, denk eens vanuit maatwerk en wees creatief. Maar je hebt ook mensen die denken vanuit doorzettingsmacht, ‘mijn gezin gaat voor’. Als procesregisseurs moeten we vaak het contragewicht zijn: prikkelen onder mom van ‘wees creatiever’ of intomen vanuit ‘dit wordt een beetje te gek’.”
Waarom zouden andere gemeenten zich ook moeten aansluiten bij PMM?
Krisje: “Elke inwoner heeft te maken met landelijke uitvoeringsorganisaties, dan kun je nooit als gemeente zeggen: wij doen daar niet aan mee. Zeker als je niet zelf een doorbraakteam hebt opgezet, kun je heel veel aan PMM hebben zodra je bijvoorbeeld als wijkteam vastloopt. Dan is het fijn om met iemand te kunnen schakelen die wat meer expertise heeft op grotere domeinen.”
Dirk-Jan: “Het is gewoon heel handig. En het kost geen geld. En net zoals wij in Amsterdam met het Doorbraakteam proberen de ervaringen van complexe casuïstiek door te laten werken in gemeentelijk beleid, hoop je dat dit landelijk uiteindelijk ook gaat plaatsvinden. Waar je als gemeente dan ook weer van profiteert.”