Een belangrijk onderdeel van PMM is het Landelijk Maatwerkloket Multiproblematiek. Saskia van Muiswinkel en Annemarie de Beer zijn de regievoerders van dit loket. Zij buigen zich samen met gemeenten, ministeries en uitvoerende organisaties over vastgelopen casussen, kijken welke instrumenten kunnen worden ingezet en zoeken onvermoeid naar dat éne haakje waarmee de maatwerkprofessional verder kan.
“Samen hebben we een brede kennis, dat werkt heel fijn. We vullen elkaar aan en leren van elkaar. Daardoor kom je zoveel verder,” vertelt Annemarie. Ze is van huis uit orthopedagoog en heeft een achtergrond in de jeugdhulpverlening. “De rode draad in mijn carrière is crisishulpverlening en hulp aan multiprobleemgezinnen. Als het complex is, dan vind ik het leuk.”
Ook Saskia heeft als jurist veel ervaring met complexe situaties. “In mijn periode als sociaal raadsvrouw en kwaliteitsmedewerker bij een grote gemeente kreeg ik veel te maken met situaties waarin wet- en regelgeving elkaar tegen spreken en burgers in de knel komen door conflicterende of onvoorziene zaken. Die ervaringen kan ik in mijn rol als regievoerder goed gebruiken.”
Vangnet voor maatwerkprofessionals
De zaken die Saskia en Annemarie via het Maatwerkloket op hun bordje krijgen zijn eigenlijk altijd ingewikkeld. Ga maar na: voordat professionals bij hen aankloppen hebben zij lokaal en regionaal vaak al alles geprobeerd om tot een oplossing te komen. Saskia: “Steeds meer gemeenten stellen maatwerkprofessionals aan, dat is al heel goed. Maar het is ook belangrijk dat er een vangnet is voor mensen die met hele ingewikkelde situaties werken. Een plek waar gemeenten terecht kunnen als ze er lokaal niet meer uitkomen. Met het Maatwerkloket willen we die vangnetfunctie bieden.”
Als regievoerders kunnen ze schakelen met de ministeries die verantwoordelijk zijn voor de wet- en regelgeving en samen met hen een situatie oppakken. Ook alle deelnemende uitvoeringsorganisaties van het Rijk hebben hiervoor een maatwerkprofessional aangesteld. Een deel van de Nederlandse gemeenten heeft inmiddels ook maatwerkprofessionals. “Deze professionals zijn onze primaire contactpersonen. Het is ons doel dat eind dit jaar elke gemeente een maatwerkprofessional heeft. Zo ontstaat er een groter netwerk en kunnen we steeds beter samenwerken.”
Annemarie de Beer (links) en Saskia van Muiswinkel (rechts)
Lokale professional houdt eigen regie
Lokale professional houdt eigen regie
“Binnen het Maatwerkloket ligt de nadruk primair op de casuïstiek. Je komt ergens niet verder mee en loopt vast. Dat is het moment dat je contact met ons kunt opnemen. Wat voor interventie daarna volgt, is afhankelijk van de vraag,” legt Saskia uit. “Daarbij kijken we altijd naar wat de professional nodig heeft, waar die tegenaan loopt en wat wij kunnen doen om iets in gang te zetten. Dat kan een groot overleg zijn tussen instanties, maar ook wat meer coachend waarbij we vragen stellen over wat er al geprobeerd is en suggesties tot vervolgstappen doen.”
Annemarie: “Of we brengen de professional in contact met andere uitvoerders of relevante contactpersonen binnen ons netwerk. En soms helpt het als wij een tijdje met de inbrenger van de casus meelopen. Wel vinden we het heel belangrijk dat de lokale professional altijd de regie blijft houden over zijn of haar eigen casus. Wij zullen de casus nooit overnemen, we zijn er echt tijdelijk.”
Besef dat maatwerk nodig is
Als het gaat om maatwerk is er meer mogelijk dan een aantal jaar geleden. “Het besef dat maatwerk nodig is groeit. Ook de overheid is veel meer gaan kijken: doen we nu eigenlijk het goede? Pakken wetten uit zoals we ze bedoeld hebben? Het gaat altijd om mensen en er zijn altijd uitzonderingen die je niet had kunnen voorzien,” vertelt Annemarie. “Als regievoerders gaan wij op zoek; is er sprake van een uitzonderlijke situatie of een situatie waar meer mensen last van kunnen hebben, worden mensen onbedoeld benadeeld? We merken dat steeds meer mensen bereid zijn mee te gaan in dat proces. Daardoor kunnen wij makkelijker het gesprek aangaan, signalen verder brengen en proberen voor elkaar te krijgen dat er gedaan wordt wat nodig is.”
Kijken naar wat wel mogelijk is
De casussen die bij het Maatwerkloket binnenkomen zijn heel divers. Saskia: “De crux zit hem altijd in het samenspel van wet- en regelgeving en het maatschappelijke en sociale. Daar zoek je in maatwerk het spanningsveld op. Toch kan het zo zijn dat we voor een casus een doel voor ogen hebben waarvoor echt gezegd wordt: no way dat dit gaat gebeuren. Dan kun je wel al je energie zetten op de gewenste oplossing, maar daar bereik je niets mee. Dan moeten we kijken naar wat nog wél mogelijk is.”
Maar waar anderen op een muur stuiten, ziet Annemarie altijd nog wel een deur of raam. “Ik denk niet snel in onmogelijkheden. Zijn er beren op de weg? Dan moeten die voor mij werken. Ik zeg altijd: de weg naar succes is houden van beren. Maar ja, soms loop je toch tegen harde onmogelijkheden aan. Bewust politieke keuzes of dingen die niet mogen of kunnen in de wet. Daar kan ik tot op zekere hoogte in meegaan. Ik denk dat we ons doel behaald hebben als we de professional verder hebben geholpen. Soms betekent dat ook dat je helder hebt dat iets niet kan. Maar ik blijf wel opzoek naar hoe we een gezin dan het best een vervolgpad kunnen geven. Welke haakjes we wél kunnen organiseren om dat binnen die kaders voor elkaar te krijgen.”
Zicht op het grotere geheel
Annemarie: “Om maatwerkprofessionals en gezinnen verder te kunnen helpen, moet je zicht hebben op het grotere geheel. Een huishouden bestaat niet uit opgedeelde problemen, alles heeft met elkaar te maken. Dat is waar mensen onbedoeld tegenaan lopen bij gemeenten, uitvoeringsorganisaties van het Rijk of andere organisaties.” Saskia: “In ons werk leggen we de verbinding tussen beleid en uitvoering en de mensen die met de poten in de modder staan. Voor hen is het fijn dat ze bij het Maatwerkloket gehoor krijgen en hun geluid kunnen neerleggen.”
Beide regievoerders vinden het een leuke uitdaging om die verbinding tussen beide werelden sterker te maken. Annemarie: “We zijn druppeltjes in een heel groot geheel en dit programma zit vol mensen die dat ook willen. Dat valt me echt op: iedereen die bij ons aan de bel trekt is enorm gedreven. We spreken keer op keer met professionals - zowel van gemeenten als vanuit het Rijk en andere uitvoeringsorganisaties - die hart hebben voor hun zaak en het er niet bij laten zitten. Dat is wel heel tof!"